Dziś po raz ostatni zabieram was w podróż do Moskwy. Oczywiście jest to użycie nad wyraz, ponieważ w tej serii będziemy piłkarsko do niej wracać. Jest to jednak artykuł, w którym przybliże wam historie kolejnego moskiewskiego klubu po CSKA, Lokomotiwie i Dynamie, a będzie nim Spartak. 

Można powiedzieć o nim klub matka rosyjskiego futbolu. To właśnie ta drużyna powstała jako jedna z pierwszych istniejących obecnie ekip reprezentujących Moskwę, w tym nowym dziwnym sporcie jakim była wtedy piłka nożna. 

– Sokół w klatce bolszewizmu 

Początki swojej historii Spartak zawdzięcza drużynie Rosyjskiego Towarzystwa Sportowego “Sokół”, którego historia sięga, aż od 1883 roku. Piłka nożna pojawiła się tam jednak nieco później bo w 1897 roku o czym może świadczyć chociażby wzmianka, która ukazała się w gazecie “Ру́сское сло́во” z 30 lipca wspomnianego roku:

stadion moskwa spartak
Stadion Spartaka

Rosyjskie towarzystwo gimnastyczne, które nie zadowalało się tylko zimową gimnastyką, wynajmuje teraz w tym celu daczę (Park Pietrowski, dacza Istomina). Tego lata towarzystwo zorganizowało kilka zabaw dla dzieci i dorosłych, których zawsze jest dużo. Dorośli są szczególnie zainteresowani angielską grą w piłkę nożną.

Ру́сское сло́во

Pokazuje to, że już wtedy moskiewskie społeczeństwo interesowało się i chciało uprawiać ten sport. Popularność była tak duża, że wiosną 1917 roku, towarzystwo otrzymało własny stadion, dzięki czemu klub nie musiał już emigrować między wynajmowanymi obiektami. W tym czasie Sokół nieźle sobie radził sportowo, ponieważ 1918 zakończyli na 4 miejscu z 10 w grupie Mistrzostw Moskwy klasy A. 

Rewolucja bolszewicka w Rosji trwała w najlepsze, a cel był jeden, pozbycie się burżuazji i niewygodnych oznak zachodniego świata. Również dotknęło to Związek Sokolnictwa Rosyjskiego, który był macierzystą instytucją Spartaka. W związku z tym nazwa klubu też została zmieniona i od roku 1922 na Moskiewski Klub Sportowy. Był to bowiem jedyny sposób, aby klub nie podzielił losu innych drużyn piłkarskich, które to po 1923 roku przestały istnieć

– Spartak dowodem, że nie chodzi o ilość, a jakość 

Jeszcze w 1922 roku, rozpoczęto planowanie nowej nazwy. Spór jest o tyle ciekawy, że w jej wyborze uczestniczyli połączeni zawodnicy byłego RTS “Sokół” oraz piłkarze KFS (Klub piłkarzy Sokolniki). Ci pierwsi postulowali o pozostawieniu nazwy Sokół i dzięki swojej większości ponad 60 graczy, przelicytowali zaledwie piątkę z KFS, która wyszła z propozycją nadania nazwy FC Krasnaya Presnya.

Wydawać się może, że sprawa jak sprawa. Jednak w tym przypadku, nie jest wszystko tak proste, ponieważ owszem graczy KFS było zaledwie pięciu. Okazało się, że są na tyle dobrzy, że z miejsca wskoczyli do pierwszego składu. Nie mogąc pozwolić sobie na stratę tak ważnych ogniw, piłkarze Sokoła postanowili iść na kompromis i z tego zrodziła się nazwa “Moskiewski Klub Sportowy Okręgu Krasnopresnenskiego”. Czy jest to zmiana na lepsze? Oceńcie sami. 

Rok 1922 był dla klubu ważny także z tego powodu, że zbudowali swój własny stadion. Pozwalał im zarabiać, a tym samym funkcjonować drużynie. Jednak, popularność klubu rosła, a co za tym idzie nie każdy mówił, że idę obejrzeć Moskiewski Klub Sportowy Okręgu Krasnopresnenskiego. Przyjęła więc się nazwa Krasnaya Presnya, którą klub w 1923 roku zatwierdził. Tym sam pewne koło się zatoczyło.

Kolejne lata politycznych zawirowań sprawiły, że w 1926 “sponsorem” klubu został producent żywności przez co drużyna przyjęła czysto roboczą nazwę “Związek Pracowników Przemysłu Spożywczego”. Trochę robi się to poplątane dlatego dodam tylko, że w 1924 i 1929 drużynie udało się wygrać Puchar Mistrzów obu stolic. 

– Z cyklu jak książka zmienia świat

Wspominam nazwy jakie klub nosił w swojej historii, wiem jednak, że większość czeka na odpowiedź, dlaczego Spartak. Już śpieszę z odpowiedzią. Historia ta swój początek ma w 1933 roku, kiedy to pojawiła się inicjatywa, aby powstało dobrowolne towarzystwo sportowe. Klub miał być kontrofertą  dla zespołu Dynama i CSKA, które to wspierało NKWD i Armia Czerwona. 

Zgodnie z przyświecającą ideą głównym odbiorcą na projekt Spartak, miał być zwykły szary człowiek. Innymi słowy, klub tworzony i wspierany był przez niezrzeszonych w departamentach i związkach ludzi, przez co z czasem zyskał miano klubu ludowego. 

spartak moskwa
Herb Spartak

Nad samą nazwą jaką miała nosić nowopowstała organizacja dyskutowano bardzo długo. Propozycje były przeróżne padało np.  atak,  proporczyk, zvezda, promcoop, sokół, strzała, feniks czy szturm. O tym, że nazwano klub Spartak zadecydował prawdę mówiąc przypadek, a dokładniej leżąca na biurku książka, o czym możemy przeczytać na portalu redwhite.ru

Kiedy dyskutowano o nazwie, przywódcy przez długi czas nie mogli dojść do konsensusu. I wtedy wzrok Starostyna przypadkowo padł na leżącą na stole książkę Włocha Raffaello Giovagnoli „Spartakus”, która była bardzo popularna u zarania władzy radzieckiej. Propozycja nazwania klubu na cześć przywódcy powstania odpowiadała wszystkim, bo z jednej strony trąciła antycznym heroizmem, z drugiej była dość spójna ideologicznie. Wkrótce sam Starostyn naszkicował logo – czerwono-biały diament z przekreśloną literą C. To prawda, że ​​biały pasek wewnątrz czerwonego diamentu znajdował się wówczas na innej przekątnej niż obecnie. Bardziej znajomą formę emblemat uzyskał w 1949 roku.

redwhite.ru

– Na mistrzowskiej fali, którą zatrzymał wojny trach

Pierwszy mecz pod nazwą nową nazwą Spartak rozegrał 12 kwietnia 1935 roku, gdzie wygrali 7:1. Już w 1936 roku rozpoczęli zmagania w Mistrzostwach ZSRR, gdzie wiosenne mistrzostwo zakończyli na 3, a zimowe na 1 miejscu. Kolejne sezony napawały optymizmem, ponieważ aż do 1940 roku meldowali się w najwyższej lidze i dwukrotnie zdobyli Puchar Rosji.

Potem niestety przyszła wojna ojczyźniana i w 1941 roku liga została przerwana, a zawodnicy Spartaka zostali wcieleni do wojska. Po wznowieniu ligi jeszcze kilkukrotnie wygrywali Mistrzostwo Moskwy. Gdy wojna się zakończyła, to nie był już ten Spartak. Mieli spore brakie kadrowe względem reszty ligi. Napędziło to szereg zmian trenerskich, których efekt był zawsze podobny, czyli nijaki. Skuteczność pojawiła się dopiero w 1948 roku, gdy nastał przełomowy moment kiedy drużyna zajęła 2 miejsce w lidze.

Ekipa egzystowała między w pierwszej części tabeli. Światłem w tunelu okazał się gniew Stalina na CSKA po nieudanych mistrzostwach, którego efektem było rozwiązanie drużyny. Wtedy Spartak, ale także inne ligowe drużyny liczyły, że rok 1952 będzie ich rokiem. Jak się okazało to był ten sezon i Spartak zdobył mistrzostwo.

– ZSRR idealnym polem do gry 

Spartak nie tylko wykorzystał brak CSKA jako przeciwnika, ale także podebrał im graczy. Skutek był taki, że systematycznie walczyli o najwyższe cele i robili to naprawdę systematycznie. Dowodem na to jest chociażby liczba 16 razy zakończonych na podium przed rozpadem ZSRR, z czego aż 7 krotnie byli mistrzami. 

W 1966 roku Spartak zadebiutował w europejskich pucharach, a dokładniej w Pucharze Zdobywców Pucharów. Swój pierwszy mecz rozegrali w eliminacjach z ekipą z Jugosławii, którą przeszli bez większego problemu. Niestety w kolejnej rundzie trafili na Rapid, który przekreślił europejski sen czerwono-białych. 

Kolejnym istotnym elementem w historii Spartaka był debiut w 1970 roku w Pucharze Europy. Był to naprawdę dobry start, ponieważ zameldowali się w 1/16 gdzie wyeliminowała ich dopiero Bazylea. Jednak jak się okazało te wyniki pozwoliły ekipie Spartaka rozwinąć europejskie żagle. Po raz kolejny w Pucharze UEFA, zameldowali w 1/16, gdzie tym razem ich los pokrzyżowała portugalska ekipa. 

Najciekawsze w tamtych latach jest chyba kampania z 1972 w Pucharze Zdobywców Pucharów. Wtedy to Spartak wyprzedził holenderski Den Hagg, Atletico Madryt i uległ ostatecznie Milanowi. W kolejnych latach Moskwiczanie systematycznie grali w Europie. 

– Spartak po transformacji 

Zdjęcie z wielkich derbów Moskwy, między Spartakiem, a CSKA z 4 marca 2020 roku.

Mimo że Spartak w czasie całego swojego istnienia był faworytem do mistrzostwa, tak trzeba szczerze przyznać, że lata 90 to był ich okres. Okres po transformacji wykorzystali naprawdę do cna. Może nie jest to efekt silnej drużyny, ponieważ jest to wypadkowa, że mocni rywale z byłych republik ZSRR odeszli.

Tamten okres należy podsumować prostymi liczbami, mianowicie w przeciągu 10 lat 10 krotnie byli na podium, z czego 8 krotnie zdobywali mistrzostwo Rosji. Dodatkowym sukcesami są chociażby, półfinały Ligi Mistrzów w sezonie 90/91, półfinały Pucharu Zdobywców Pucharów w 1992/93 i półfinały Ligi Europy z sezonu 97/98. 

W XXI wieku Spartak raczej zawodzi. Mimo, że zdarzają się sezony gdzie zdobywają Puchar Rosji to po tych latach 90 jest to okres posuchy. Zaledwie 3 mistrzostwa kraju, nie porywają. Jednak Spartak walczy o czołówkę, a jego mecze ogląda się naprawdę dobrze. 

Sam przyznam, że podczas oglądania meczu Zenit-Spartak z tego sezonu, czułem się jak dziecko, które dostało nową zabawkę. Ciężko to opisać, ale byłem nim bardzo podekscytowany, mimo że meczów w swoim życiu obejrzałem nie mało. Takich emocji życzę i wam, ale jak to mówią szczęściu trzeba pomóc, więc zachęcam także do oglądania Spartaka Moskwa. Naprawdę warto.